Ενοχές: Το βάρος που δεν βλέπει κανείς

Υπάρχουν στιγμές που νιώθουμε ότι φέρουμε ένα βάρος μέσα μας. Ένα βάρος που δεν είναι ορατό στους άλλους, αλλά εμείς το κουβαλάμε καθημερινά. Αυτές είναι οι ενοχές.

Οι ενοχές είναι ένα από τα πιο βαριά συναισθήματα που μπορούμε να κουβαλήσουμε. Είναι εκείνα τα μικρά ή μεγάλα «αν» που φυτεύονται στο μυαλό μας και γίνονται ένας εσωτερικός διάλογος που δεν σταματά ποτέ. Ενοχές είναι οι φωνές που μας ψιθυρίζουν ότι δεν κάναμε αρκετά, ότι απογοητεύσαμε τους άλλους ή τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι η αίσθηση ότι κάπου δεν ήμασταν όπως έπρεπε. Μπορεί να σχετίζονται με το παρελθόν, με αποφάσεις που πήραμε ή που δεν πήραμε, ή ακόμα και με σκέψεις που δεν εκφράσαμε ποτέ. 

Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Πολλές φορές, οι ενοχές προκύπτουν επειδή συγχέουμε την ειλικρίνεια με την αγένεια. Μας έχουν μάθει ότι το να είμαστε αυθεντικοί και να λέμε αυτό που νιώθουμε ή σκεφτόμαστε μπορεί να είναι σκληρό ή εγωιστικό. Όμως η ειλικρίνεια, όταν εκφράζεται με αγάπη και σεβασμό, είναι μια πράξη φροντίδας – και για εμάς και για τους άλλους.

Οι ενοχές γεννιούνται συχνά από τις προσδοκίες που έχουμε – ή πιστεύουμε ότι έχουν οι άλλοι – από εμάς. Στην κοινωνία μας, μαθαίνουμε ότι η χαρά και η ευχαρίστηση πρέπει να «κερδίζονται». Αν χαλαρώσουμε λίγο ή αν βάλουμε τις ανάγκες μας πάνω από τους άλλους, αρχίζουμε να νιώθουμε ότι κάνουμε κάτι λάθος.

Αυτό, όμως, δεν είναι αλήθεια. Το να απολαμβάνουμε τη ζωή, να φροντίζουμε τον εαυτό μας και να επιτρέπουμε στον εαυτό μας στιγμές χαράς δεν είναι εγωιστικό. Είναι απαραίτητο.

Χρειάστηκε χρόνος, αλλά τελικά κατάλαβα κάτι πολύ σημαντικό: οι ενοχές δεν έχουν πάντα να κάνουν με το τι κάνουμε λάθος. Έχουν να κάνουν με το πώς αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας.

Πόσες φορές νιώσαμε ότι δεν “επιτρέπεται” να χαρούμε όταν κάποιος κοντινός μας δεν είναι καλά?

Πόσες φορές νιώθουμε άσχημα επειδή δεν μπορούμε να βοηθήσουμε κάποιον που φαίνεται να έχει ανάγκη? 

Πόσες φορές δεν θέλουμε να κάνουμε παρέα με κάποιον, αλλά νιώθουμε άβολα να το πούμε?

Και πολλά άλλα....

Οι ενοχές έχουν ρίζες στην παιδική μας ηλικία, στις προσδοκίες της κοινωνίας, αλλά και στον τρόπο που μαθαίνουμε να συνδέουμε την αγάπη με την αυτοθυσία γι'αυτό και συχνά πηγάζουν από την αγάπη μας για τους άλλους . Θέλουμε να είμαστε καλοί φίλοι, γονείς, σύντροφοι, παιδιά– οι «τέλειοι άνθρωποι». Όμως, αυτές οι προσδοκίες είναι συχνά μη ρεαλιστικές. Το να λέμε «ναι» σε όλα και να προσπαθούμε να μην πληγώσουμε κανέναν, τελικά μας κάνει να πληγώνουμε τον εαυτό μας.

Ως γονιός, σύζυγος, φίλη,παιδί το έχω νιώσει αμέτρητες φορές. Υπήρχαν στιγμές που ήθελα να πω «όχι», αλλά δεν τόλμησα. Έβαζα τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές μου, και μετά έμενα με ένα αίσθημα εξάντλησης και ανεπάρκειας. Έλεγα στον εαυτό μου πως έτσι δείχνω αγάπη, αλλά στην πραγματικότητα έκανα κακό πρώτα σε εμένα.

Μήπως να αφήσουμε τις ενοχές πίσω?

Αν θέλουμε να σταματήσουμε να νιώθουμε ενοχές, χρειάζεται να "δουλέψουμε" με τον εαυτό μας. 

Έχω περάσει πολλά βράδια γεμάτα ενοχές. Ενοχές επειδή δεν μπόρεσα να τους ευχαριστήσω όλους. ενοχές επειδή έπρεπε να βάλω όρια, ενοχές που δεν ήθελα να κάνω τίποτα άλλο πέρα από το να κάθομαι στον καναπέ μου. Έχω βρεθεί πολλές φορές στη θέση να νιώθω ενοχές για πράγματα που με κάνουν ευτυχισμένη. Άλλες φορές, όταν αφιέρωνα λίγο χρόνο στον εαυτό μου, ένιωθα πως παραμελώ τις υποχρεώσεις μου. Σήμερα, καταλαβαίνω ότι η αγάπη προς τον εαυτό μου δεν με κάνει λιγότερο καλή φίλη, μητέρα, σύζυγο ή παιδί. Αντίθετα, με κάνει πιο δυνατή και πιο αληθινή.

Πώς να Αφήσουμε όμως τις Ενοχές Πίσω?

Αν οι ενοχές είναι ένα συναίσθημα που σε βαραίνει, υπάρχουν τρόποι να δουλέψεις με τον εαυτό σου και να τους δώσεις λιγότερη δύναμη:

Όταν νιώθεις ενοχές, σταμάτα για λίγο και αναρωτήσου: «Αυτό που νιώθω, είναι δικό μου ή μου το έχουν επιβάλλει άλλοι;» Σκέψου αν πραγματικά υπάρχει λόγος να αισθάνεσαι έτσι ή αν απλώς αντανακλάς κάποια κοινωνική πίεση.

Υπενθύμισε στον Εαυτό σου ότι η Ευτυχία σου Είναι Σημαντική. Μια ευτυχισμένη μαμά, σύντροφος ή φίλη είναι πολύ πιο παρούσα στις σχέσεις της. Το να κάνεις πράγματα που σε γεμίζουν δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπεις τους ανθρώπους που αγαπάς, αλλά ότι τους δίνεις την καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου.

Ξεχώρισε τις Ενοχές από την Ευθύνη. Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να είσαι υπεύθυνος και στο να νιώθεις ενοχές. Η ευθύνη μάς δίνει δύναμη να διορθώσουμε κάτι αν χρειαστεί. Οι ενοχές, αντίθετα, μας παραλύουν. Αν κάτι σε κάνει να νιώθεις τύψεις, δες αν υπάρχει τρόπος να το ισορροπήσεις, χωρίς όμως να θυσιάζεις τον εαυτό σου.

Δώσε στον Εαυτό σου Άδεια για Ευχαρίστηση. Το να απολαμβάνεις τη ζωή δεν είναι πολυτέλεια – είναι ανάγκη. Βάλε μικρές στιγμές χαράς στην καθημερινότητά σου και δες πώς αυτές σε γεμίζουν με ενέργεια και θετικότητα.

Και τέλος: μίλα για τα συναισθήματά σου! Οι ενοχές συχνά τρέφονται από τη σιωπή. Αν νιώθεις βαριά, μοιράσου το με κάποιον που εμπιστεύεσαι. Ένας φίλος, ένας σύντροφος ή ακόμα κι ένας ειδικός μπορεί να σε βοηθήσει να δεις τα πράγματα από μια άλλη οπτική.

Κάθε φορά που αφήνω τον εαυτό μου να απολαύσει κάτι χωρίς ενοχές, νιώθω ότι γίνομαι λίγο πιο ελεύθερη. Δεν είναι εύκολο, γιατί μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι η ευτυχία πρέπει να συνοδεύεται από «σκληρή δουλειά» ή «θυσίες». Όμως, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: αξίζουμε να χαιρόμαστε τη ζωή μας χωρίς ενοχές.

Μη φοβάσαι να αφήσεις τις ενοχές πίσω. Ξέρω ότι δεν είναι εύκολο. Αλλά η ζωή δεν είναι υποχρέωση – είναι ένα δώρο που πρέπει να το ζήσεις με χαρά και ελευθερία.

Η ευτυχία σου δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το καύσιμο που σε βοηθά να δίνεις την καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου στους ανθρώπους γύρω σου. Μην αφήνεις τις ενοχές να σου στερήσουν αυτό το δικαίωμα. Είσαι αρκετός/ή, ακόμα και στις στιγμές που επιλέγεις τον εαυτό σου.

Και το σημαντικότερο: Να μην ξεχνάμε ποτέ ότι αξίζει να μας αγαπάμε, όπως αγαπάμε και τους άλλους.